Ecohydrologie van veenlandschappen

verworvenheden, ontwikkelingen en toekomstige uitdagingen

Afscheidssymposium Geert van Wirdum

 

Op donderdag 22 november organiseerde de NHV i.s.m. Deltares en enkele partners het afscheidssymposium voor Geert van Wirdum. Op het symposium is  voor het voetlicht gebracht wat vijfendertig jaar ecohydrologisch onderzoek aan veengebieden opgeleverd heeft en hoe we nu verder moeten. Presentaties met een breed en beschouwend karakter zijn gecombineerd met bijdragen vanuit het vernieuwende onderzoek en toepassingen in de praktijk. Het symposium vond plaats bij Deltares te Utrecht (Princetonlaan 6).

 

Geert van Wirdum staat vooral bekend als grondlegger/initiator van de ecohydrologie in de context van integraal waterbeheer. Na zijn afstuderen (UvA, mathematical and physical sciences, cum laude) is hij achtereenvolgens werkzaam geweest aan de Universiteit van Amsterdam, het Rijksinstituut voor Natuurbeheer (later Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek, inmiddels opgegaan in WUR-Alterra) en sinds 1999 bij de unit Bodem- en Grondwatersystemen van TNO, in 2008 opgegaan in Deltares. Zijn proefschrift “Vegetation and Hydrology of Floating Rich Fens” mag slechts 20 jaar na het verschijnen ervan al gerust een klassieker genoemd worden. Diverse concepten en technieken, zoals het EGV-IR diagram, de prikstok en het MAION diagram, die in dit proefschrift worden behandeld, behoren nu tot de standaard toolkit van de ecohydroloog. Ook heeft Geert aan de wieg gestaan van bijvoorbeeld het concept van het ecodevice. De interesse en het onderzoek van Geert zijn vooral gericht op de ecohydrologie van laag- en hoogvenen, en het ontwikkelen en toepassen van methoden voor veldonderzoek en monitoring. Geert staat ook bekend om zijn enorme kennis op het gebied van natuur- en milieubescherming, milieueffectbeoordelingen en nationale en internationale wet- en regelgeving op het gebied van natuur en milieu.

 

Programma:

                        9:00 – 9:30
Inloop met koffie
 
9:30 – 9:40 Inleiding door Marc Bierkens (dagvoorzitter)  
9:40 – 10:25

Piet Cleveringa: Afgeturfd ≠ uitgeveend
‘Hoog Nederland‘ is afgeturfd en het lager gelegen kustgebied van West-Nederland is grotendeels uitgeveend. Het eindresultaat is verschillend. Door de kanalen en het stelsel van vaarten oogt het landschap van de voormalige veengebieden van de ‘hogere zandgronden’ anders dan Noord– en Zuid-Holland met zijn droogmakerijen, waterplassen en restanten veen. Die restanten zijn intact gebleven toen er werd afgeturfd en uitgeveend, omdat via de zo ontstane waterloopjes in het veen transport mogelijk was. Later, toen uitgeveende gebieden met behulp van molens veranderden in droogmakerijen, werd voor de regulering van de waterhuishouding opnieuw gebruik gemaakt van het inmiddels in het veen verankerde stelsel van waterwegen en ’kaden’. Het was zo’n solide geheel dat het voor de veiligheid werd benut (boezemwater, veen- en boezemkaden).Kennis van opbouw en eigenschappen van veen is niet verkregen in West- Nederland, maar te danken aan het gedetailleerde onderzoek van de hoogveengebieden van Oost Nederland in de 19e en 20ste eeuw. Inmiddels is meer bekend over de rol van het klimaat bij de vegetatieontwikkeling, dus van de invloed die het heeft op de groei en de samenstelling van veen. Zo maakt het nogal wat uit wie de leverancier is van de voedingstoffen voor de groei van planten: rivierwater, zeewater, of oppervlakte– dan wel regenwater. De laatste jaren krijgen de kleinschalige regionale verschillen bij ‘de groei het veen’ aandacht. Voor het werken met modellen blijft actuele, gedetailleerde basale (feiten)kennis nodig. Over het veen in Nederland is het laatste woord nog niet gezegd.

 
10:25 – 11:10  Rolf Kemmers (WUR): Van landschap tot standplaats in ecohydrologisch perspectief
Hoe worden bodemchemische en bodembiologische processen (en daarmee de nutriëntenhuishouding) op standplaatsniveau aangestuurd in afhankelijkheid van de positie van de standplaats in het hydrologisch veld?
 
11:10 – 11:40 Pauze  
11:40 – 12:25 Leon Lamers (Radboud Universiteit): De bio- en hydrogeochemie van laagvenen  
12:25 – 13:00 Diversen i.r.t. afscheid Geert  
13:00 – 14:00 Lunchpauze: Lunch verzorgd door Deltares  
14:00 – 14:35 Sija Stofberg (WUR): Meten aan waterstroming en stoftransport in laagveenverlandingen  
14:35 – 15:10 Gijsbert Cirkel (KWR): Microtopografie en het and/or principe in een blauwgrasland  
15:10 – 15:30 Pauze  
15:30 – 16:05 Wiebe Borren (Deltares): Hoogveenregeneratie en Inrichting Nieuwe Natuur Peelvenen  
16:05 – 16:40 Jos Schouwenaars (Wetterskip Fryslan), Nicko Straathof (Natuurmonumenten) en Geert Kooijman (Staatsbosbeheer): Veenkennis in de praktijk gebracht  
16:40 – 17:00 Diversen i.r.t. afscheid Geert, overlopend in receptie  
17:00 – 18:30 Borrel/Receptie