Klimaat en Hydrologie: Bedreiging of Kans?

Op 13 november 2007 organiseerde de Nederlandse Hydrologische Vereniging (NHV) een middagbijeenkomst met als thema “Klimaat en Hydrologie; Bedreiging of kans?” In een aantal lezingen werd belicht hoe de klimaatverandering van invloed is op ons hydrologisch werk.

Voorafgaand aan de lezingenmiddag is de algemene ledenvergadering van de NHV gehouden.
Aan het einde van de middag werd de Hydrologie Prijs 2004-2006 uitgereikt.

De middag werd gehouden bij de provincie Utrecht, Phytagoraslaan 101 te Utrecht en begon om 12.00 uur met de Algemene ledenvergadering van de NHV.

Programma

12.00 – 13.00 Algemene ledenvergadering van de NHV

13.00 – 13.30 Lunch c.q. koffie/thee

13.30 – 13.35 Opening door de voorzitter van de NHV

13.35 – 13.45 Toelichting op het programma door de middagvoorzitter, Prof.dr.ir. H. Savenije

13.45 – 14.15 Berekening hydrologische gevolgen van klimaatverandering voor Hoog Nederland door Paul van Walsum

14.15 - 14.45 Klimaat op orde: een toelichting op het Klimaat programma van de provincie Utrecht; KEK: de eerste resultaten van de Klimaat Effect Kaarten door M. Sluijs, C.M.A Raijmakers en C.M. Docter

14.45 – 15. 15 Pauze

15.15 – 15.45 Grondwater en klimaatverandering: verdrogen en/of verzuipen? door Marcel Boerefijn en Joachim Hunnink

15.45 – 16.15 Ecohydrologische gevolgen van klimaatverandering in de Nederlandse kustduinen door Flip Witte

16.15 – 16.30 Afsluiting lezingensessie

16.30 – 17.00 Uitreiking Hydrologie Prijs 2004-2006

17.00 Gelegenheid de prijswinnaar te feliciteren onder het genot van een hapje en een drankje

Samenvattingen van de lezingen

Berekening hydrologische gevolgen van klimaatverandering voor Hoog Nederland
Door Paul van Walsum, WUR
Om inzicht te krijgen in de effecten van klimaatverandering op de hydrologie is het van belang om het complete watersysteem in beeld te hebben op de schaal van een stroomgebied. In de modellering dienen tevens de relevante terugkoppelingen aanwezig te zijn, anders worden effecten systematisch over- of onderschat. Ook bij de parameterisering dient te worden nagegaan wat de invloed van klimaatverandering is, met name wat betreft de vegetatiekenmerken.
In de lezing wordt de hydrologische cyclus eerst langsgelopen wat betreft de invloed van het klimaat. Speciale aandacht wordt gegeven aan de effecten op
afvoerkenmerken en ecologisch relevante kwel in beekdalen. Rekenresultaten van een voorbeeldgebied worden getoond, voor verschillende klimaatscenario’s en aannames ten aanzien van onzekere vegetatieparameters.

Klimaat op orde: een toelichting op het Klimaat programma van de provincie Utrecht
Klimaatsverandering is een urgent maatschappelijk vraagstuk. De Provincie Utrecht is mede verantwoordelijk voor het tot stand komen van een klimaatbestendige en duurzame leefomgeving. De provincie zet in op een programma van adaptatiemaatregelen en mitigratiebeleid. De provincie wil samen met andere partijen invulling geven aan deze opgave. De provincie zet in op de vier V's (Voorbeeld zijn, Verbinden van partijen, Versnellen van ontwikkelingen, Vermarkten van klimaatbestendigheid).

KEK: de eerste resultaten van de Klimaat Effect Kaarten.
Klimaatverandering en adaptatie zijn belangrijke onderwerpen geworden op de bestuurlijke agenda van de provincies. Het is noodzakelijk om de belangrijkste effecten van klimaatverandering te visualiseren en onder de aandacht te brengen. De Klimaat Effect Kaarten geven gebiedsgericht inzicht in de (secundaire) effecten van klimaatverandering en de gevolgen op de ruimtelijke en economische ontwikkeling. KEK als middel voor de dialoog.
Door drs. M. Sluijs, drs. C.M.A Raijmakers en ing. MSc. C.M. Docter, provincie Utrecht

Grondwater en klimaatverandering: verdrogen en/of verzuipen?
Door Marcel Boerefijn en Joachim Hunnink, Tauw
De te verwachtten effecten van klimaatverandering op het grondwatersysteem zijn sterk afhankelijk van het gekozen KNMI-klimaatscenario, de meegenomen processen en de reactiesnelheid van het grondwatersysteem. Dat blijkt uit een onderzoek waarbij alle vier de KNMI klimaatscenario's zijn doorgerekend met een regionaal grondwatermodel. Tijdens onze presentatie lichten we het modelonderzoek toe en presenteren we de resultaten daarvan. We besteden daarbij speciale aandacht aan het feit dat de verschillende modeluitkomsten voor veel gebieden een sterk wisselend beeld geven. Gaan we daar nu verdrogen en/of verzuipen? En hoe zijn deze verschillen te verklaren? Ten slotte reiken we enkele bouwstenen aan voor het omgaan met deze onzekerheden. Want moeten we nu juist gaan vernatten en/of pompen installeren?

Ecohydrologische gevolgen van klimaatverandering in de Nederlandse kustduinen
Door Flip Witte, Kiwa Water Research
In de duinen bestaat er een nauwe wisselwerking tussen bodem, water,atmosfeer en vegetatie. In een verkennend onderzoek hebben we aangetoond dat drogere zomers zorgen voor een stijging van zowel het aandeel kale grond, als het aandeel niet wortelende planten (mossen en korstmossen).
Deze terugkoppeling van het weer op de vegetatie heeft grote consequenties voor, achtereenvolgens, de werkelijke verdamping, de grondwateraanvulling, en de stroming van grondwater. Dit heeft, op zijn beurt, gevolgen voor de erosie van duinen via verstuiving, de hoeveelheid winbaar 'natuurlijk' grondwater en de haalbaarheid van natuurdoelen.
Indicatieve berekeningen tonen aan dat in een van de KNMI klimaatscenario's, het aandeel kale grond op zuidhellingen zal stijgen van 30% tot meer dan 80%.
Het samenspel van klimaat, bodem, water en vegetatie is echter nauwelijks begrepen, laat staan gekwantificeerd. Dit betekent dat effecten op waterhuishouding en ecosystemen van natuurlijke variaties in het weer, nog niet kunnen worden voorspeld. Dit geldt nog meer voor de effecten van klimaatverandering.

Presentaties:


terug naar het symposium archiefoverzicht....

naar boven....