Stromingen

Stromingen is het vakblad voor hydrologen. Er wordt ruimte geboden aan wetenschappelijke artikelen, reacties, discussiebijdragen, congresverslagen, boekbesprekingen, vuistregels en proza. Stromingen wordt uitgegeven door de Nederlandse Hydrologische Vereniging.

Hieronder kunt u zoeken binnen alle artikelen zoals die in Stromingen gepubliceerd zijn. Leden die ingelogd zijn kunnen daarbij alle artikelen doorzoeken en raadplegen. Niet leden kunnen alle artikelen doorzoeken maar alleen de artikelen openen die ouder zijn dan 1 jaar.

Actuele stromingen
Filter op nummer

Artikel / Jan van Bakel, Perry de Louw, Harry Massop, Bas Worm / 2018 - 2

In Press: Maaiveldafvoer in beeld

Maaiveldafvoer is één van de slechtst bekende hydrologische verschijnselen, terwijl het belang van meer kennis erover evident is voor iedereen die in het ruimtelijk domein werkzaam is: van de boer en waterbeheerder tot de strategische planner. Immers, als we zowel het proces als de parameterisatie niet goed in de vingers hebben, hoe kunnen we dan goede voorspelmodellen maken. En hoe kunnen we een juiste afweging maken tussen maatregelen die geacht worden van invloed te zijn op die maaiveldafvoer om zo ingezet te worden tegen ongewenste overstromingen benedenstrooms? Maaiveldafvoer is bovendien een veelkoppig monster. Het kan namelijk leiden tot extreem hoge afvoeren, erosie en tot piekbelastingen met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen op het oppervlaktewater. De neerslaggebeurtenissen onder invloed van het klimaat worden ook extremer en daarmee nemen ook de kans en omvang van het optreden van deze grote onbekende toe. Aanleiding genoeg om het fenomeen maaiveldafvoer beter in beeld te brengen.

In dit artikel geven wij allereerst enige achtergronden bij het proces maaiveldafvoer. Vervolgens geven we een samenvatting van een verkennend onderzoek waarbij gebiedsdekkend voor het waterschap Vechtstromen de maaiveldafvoer in beeld is gebracht. Ten slotte dalen we af van regionaal naar lokaal niveau door een praktische toepassing van kennis van maaiveldafvoer bij het Natura 2000-gebied Boetelerveld te beschrijven.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Artikel / Simon van Meijeren, Mieke Hulshof / 2018 - 2

Zuinig omgaan met zoetwater middels ondergrondse druppelirrigatie

Verdroging en verzilting bedreigen de landbouwproductie in de Waddenregio. De zoetwaterbeschikbaarheid staat onder druk en daarmee de aanvoer van water van voldoende goede kwaliteit ten behoeve van gewasgroei. Sinds 2013 richt het Spaarwaterprogramma zich op het ontwikkelen en beproeven van Spaarwatermaatregelen om verzilting van landbouwgronden tegen te gaan en de beschikbaarheid van zoetwater zeker te stellen. Eén van die maatregelen is Zuinig met zoetwater, waarbij onder andere een ondergronds druppelirrigatiesysteem is getest in Borgsweer in het noordoosten van Groningen. Ondergrondse druppelslangen worden door de agrariër permanent gelegd onder de bouwvoor. In combinatie met een systeem voor ondergrondse opslag bieden deze de mogelijkheid om te irrigeren in gebieden waar een beregeningsverbond geldt in verband met het risico op bruinrot. Tevens leidt druppelirrigatie waarschijnlijk tot een verminderde af- en uitstroom van nutriënten van het perceel naar het oppervlaktewatersysteem.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Verslag / Mieke Hulshof, Simon van Meijeren / 2018 - 2

Wat is hydrologie? Een zoektocht naar een oplossing van de waterbalans

In de NHV-serie Jong en Oud in de Hydrologie (JOH!) ontmoeten we de helden achter onze hydrologische parameters, functies en theorieën. Tijdens JOH! bezoeken we bedrijven in de watersector en discussiëren we (informeel) over het verleden, heden en toekomst van de hydrologie. Op 12 april vond de tweede JOH! plaats bij Hydrologic in Amersfoort met Ir. in de Hydrologie Piet Warmerdam van de Wageningen Universiteit. Piet Warmerdam is onder andere bekend van zijn onderzoek naar de afvoerdynamiek van de Hupselse Beek. Zijn motto voor de avond was dan ook "de Hupsel, inspiratiebron voor hydrologen: speuren naar de samenhang tussen metingen en verschijnselen".

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Verslag / Remko Uijlenhoet, Hidde Leijse, Lotte de Vos / 2018 - 2

In Press: ERAD2018

Van maandag 2 tot en met vrijdag 6 juli jongstleden vond in congrescentrum De Reehorst in Ede de 10e Europese Conferentie over Radar in de Meteorologie en Hydrologie (ERAD2018; http://www.erad2018.nl) plaats. De conferentie werd georganiseerd door het KNMI in samenwerking met Wageningen University & Research.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Rare Reeksen / Philip Nienhuis / 2018 - 2

Staande golven in stijghoogtereeksen

Waternet heeft langs het noordpand van het Lekkanaal in Nieuwegein een calamiteitengrondwater-winning met winputten die in het 2e watervoerend pakket (80 – 130 m-mv) staan afgesteld (afbeelding 1). Deze winning kan worden ingezet indien de kwaliteit van het ingenomen Rijnwater niet voldoet aan het Infiltratiebesluit. Inzet van de winning komt maar zelden voor, hooguit enkele dagen tot een week per jaar. De winning is goed beschermd omdat zich tussen het 1e en 2e watervoerend pakket een 20 m dikke kleilaag bevindt met een aanzienlijke verticale weerstand (ordegrootte 5000-10000 dagen).

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
In Memoriam / Raymond Venneker, Jan Willem Foppen / 2018 - 2

In Press: Prof. em. dr G.B. Engelen overleden

Op 10 juni van dit jaar is oud VU hoogleraar G.B. (Ben) Engelen overleden. Vele lichtingen aankomend studenten in de aardwetenschappen zullen zijn naam zijn tegengekomen op het omslag van Algemene Geologie, het standaard leerboek waarvoor hij het grondwater hoofdstuk had geschreven. Diegenen die bij hem verder studeerden hebben hem leren kennen als scherp observerende veldhydroloog die op boeiende wijze de geologisch-geomorfologische geschiedenis aan actuele water processen wist te koppelen. Als je geluk had werd dit verduidelijkt met een natuurgetrouwe schets in je veldboek.

Zelf was hij na zijn studies Fysische Geografie en Geologie gaan promoveren op een structureel-geologisch onderwerp. In 1963 promoveerde hij cum laude bij prof dr R.W. van Bemmelen in Utrecht op een dissertatie over de gravitatie tektoniek van de Dolomieten. Een regio die hem gedurende zijn verdere leven bijzonder na aan het hart is gebleven.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Overig / Bernard Voortman, Ruud Bartholomeus, Sjoerd van der Zee, Jan-Philip Witte / 2018 - 2

In Press: Samenvatting van het proefschrift "verdamping van droogteminnende duinvegetatie"

Op 21 september 2018 was de openbare verdediging van het proefschrift "Evaporation from dry dune vegetation" door Bernard Voortman. Het proefschrift biedt kwantitatieve inzichten in het verdampingsgedrag van droogteminnende duinvegetaties in vroege successiestadia (kaal zand, mos, gras en heide). We onderzochten onder andere de invloed van het dichtgroeien van natuurgebieden en van het veranderende klimaat op de verdamping. Deze inzichten komen ten goede aan betere grondwatermodellen, maar ook aan de vergroting van de grondwateraanvulling via een gericht vegetatiebeheer.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Overig / Jarno Verkaik / 2018 - 2

Parallellistatie van MODFLOW6

Sinds eind 2017 werkt Deltares in opdracht van de United States Geological Survey (USGS) aan de parallellisatie van de open-source rekencode MODFLOW 6. Dit artikel geeft kort de gekozen concepten van de parallellisatie weer en de eerste numerieke experimenten op de Nationale Supercomputer Cartesius. De experimenten tonen aan dat aanzienlijke versnellingen in rekentijd kunnen worden behaald en dat de MODFLOW 6 rekenkern in de basis geschikt is voor zeer grote, hoge-resolutie, grondwatermodellen.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Redactioneel / Matthijs Bonte / 2018 - 1

Hoogconjunctuur

Gehele artikel lezen? Login of word lid
Artikel / Sija Stofberg / 2018 - 1

Blootstelling van wortelzones aan verzilting in laag Nederland en de effecten op planten

Dit artikel bevat een samenvatting van het proefschrift ‘Hydrological controls on salinity exposure and the effects on plants in lowland polders’, dat Sija Stofberg op 7 juni 2017 succesvol heeft verdedigd aan de Wageningen Universiteit. Promotoren waren Sjoerd van der Zee (Wageningen Universiteit) en Flip Witte (Vrije Universiteit Amsterdam en KWR Watercycle Research Institute).

Het proefschrift gaat in op verschillende wijzen waarop planten blootgesteld kunnen worden aan verzilting in laag Nederland, alsmede op de effecten van verhoogde zoutconcentraties op laagveenplanten. Het tweede hoofdstuk gaat in op de dikte en uitputting van zoetwaterlenzen in gebieden met zoute of brakke kwel. De volgende twee hoofdstukken richten zich op de hydrologie van kraggen (drijvende wortelmatten) in laagveengebieden, met nadruk op het identificeren van factoren die bepalend zijn voor de dynamiek. In het vijfde hoofdstuk worden de effecten van zout op plantensoorten uit het laagveen behandeld. De resultaten laten zien in welke situaties blootstelling van de wortelzones in landbouw- en natuurgebieden mogelijk is. Daarnaast wordt duidelijk dat blootstelling aan lage zoutconcentraties op relatief korte termijn effecten op laagveenplanten kan veroorzaken.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Artikel / Sara Eeman / 2018 - 1

Dynamiek van regenwaterlenzen op zoute kwel

In dichtbevolkte kustgebieden is zoet water meestal schaars, en het grondwater veelal brak of zout. Waar het landoppervlak op of net onder de zeespiegel ligt, zijn landbouw en zoetwaternatuur vaak afhankelijk van dunne zoetwaterlenzen die zich als gevolg van een neerslagoverschot vormen op het zoute grondwater (Afbeelding 1). Het begrijpen van de dynamiek van zoetwaterlenzen is essentieel voor een duurzame voedselproductie en natuurontwikkeling onder veranderende omstandigheden, zoals zeespiegelstijging en klimaatverandering. De mengzone tussen een regenwaterlens en het zoute grondwater is relatief dik, waardoor het denkmodel van een scherp grensvlak niet realistisch is en het gedrag van de mengzone zelf ook van belang is. In mijn promotieonderzoek heb ik daarom sturende factoren en de dynamiek van dunne lenzen en bijbehorende mengzone onderzocht.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Artikel / Martin Bloemendal / 2018 - 1

De verborgen kant van steden

Open bodemenergiesystemen (ook bekend als Warmte-koude opslag/WKO-systemen) leveren duurzame verwarming en koeling voor gebouwen. Door de verduurzaming van de energievoorziening zijn in de toekomst veel gebouwen in gematigde klimaten afhankelijk van bodemenergie. De ruimte die er in de bodem is voor de opslag van warmte is beperkt. Daarnaast is er een trade-off tussen het individuele rendement van een systeem en de toename in energiebesparing van een groter gebied als er meer systemen kunnen worden geaccommodeerd. Het is daarom belangrijk om de volledige potentie van de ondergrond op een duurzame manier te benutten voor bodemenergie. In mijn proefschrift ‘The hidden side of cities‘ zijn methoden voor governance, ontwerp en planning van bodemenergiesystemen gepresenteerd. Om te bepalen waar in de wereld deze methoden nodig zijn, is een globale kaart ontwikkeld die op basis van ondergrond- en klimaatgegevens laat zien waar WKO kan worden toegepast. De resultaten laten zien dat in gebieden met veel gebouwen, verbeterde planning van bodemenergiesystemen ervoor zorgen dat meer systemen geplaatst kunnen worden dan in de huidige praktijk is toegestaan, waardoor er meer energie bespaard wordt.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Artikel / Gijs van Dijk, Jelmer Nijp, Klaas Metselaar, Leon Lamers en Alfons Smolders / 2018 - 1

Hogere zoutconcentratie leidt tot een verhoogde waterdoorlatendheid van de waterbodem

Door de combinatie van klimaatverandering (zeespiegelstijging en langere droogteperiodes) en ontwatering voor landbouw neemt de kans op stijgende zoutconcentraties in het oppervlaktewater in laag Nederland toe. Hoewel bekend is dat dit chemische en fysische effecten kan hebben, is de interactie tussen fysische biogeochemische onderbelicht gebleven. In dit artikel wordt een veldexperiment gepresenteerd waarin de effecten van verhoogde zoutconcentraties op de combinatie van chemische en fysische processen in een voormalig brak laagveen zijn bestudeerd. Met behulp van biogeochemische analyses en de omgekeerde boorgatmethode in de waterbodem wordt aangetoond dat een verhoogde zoutconcentratie in het oppervlaktewater kan leiden tot een verhoogde waterdoorlatendheid van de waterbodem.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Verslag / Bert-Jan van Weeren en Michelle Talsma / 2018 - 1

Down to Earth - Remote Sensing

Remote sensing heeft een tijd geleden al zijn intrede gedaan in het waterbeheer. We kennen de weersatellieten, maar bijvoorbeeld ook landgebruik en de toestand van gewassen kan door middel van remote sensing informatie worden bepaald. Vijf jaar na de NHV-Voorjaarsbijeenkomst 2012 ‘Hydrology from Air and Space’ is er op initiatief van het SAT-WATER programma binnen STOWA de samenwerking met de NHV gezocht en een symposium over remote sensing en waterbeheer georganiseerd. Tijdens het NHV-STOWA-symposium op 30 november 2017 zijn meer recente ontwikkelingen op het vlak van remote sensing, hydrologie en waterbeheer toegelicht. We blikten met deskundigen en gebruikers kort terug en met name vooruit op toepassingen van remote sensing informatie voor: kwantitatief waterbeheer, waterkeringen, waterkwaliteit en bodemdaling. Het vergaren van data vanuit de lucht met behulp van drones, vliegtuigen of satellieten kan het waterbeheer vooruit helpen én kosten besparen, zo bleek tijdens deze dag. Zeker als vraag en aanbod goed op elkaar worden afgestemd en een aantal technische hobbels worden genomen.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Verslag / Matthijs Bonte / 2018 - 1

Symposium Beschikbaarheid van hydrologische data in Nederland_verslag

Op 8 maart 2018 vond bij TNO in Utrecht de Algemene Ledenvergadering (ALV) van de NHV plaats, gevolgd door een minisymposium over de beschikbaarheid van hydrologische data in Nederland. Het symposium ging in op de praktijk van data verzamelen, beschikbaar maken en het gebruik in modellen. Uit de presentaties bleek dat ten opzichte van grondwaterdata, de ontsluiting van oppervlaktewaterdata erg gefragmenteerd is. Via initiatieven als ‘Infrastructuur Waterhuishouding Nederland’ en het NHI komen data beter beschikbaar, maar er bestaat een kloof tussen enerzijds toepassing in modellen en onderzoek en anderzijds datgene wat momenteel door regionale waterbeheerders wordt verzameld en beschikbaar gemaakt. Tijdens het minisymposium werd tevens de Kees Maasprijs voor het beste Stromingenartikel uitgereikt aan Claudia Brauer.

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid
Verslag / Mieke Hulshof en Simon van Meijeren / 2018 - 1

Grondwater in de jaren 60: van sectoraal en lokaal naar integraal en regionaal

In de nieuwe NHV-serie Jong en Oud in de Hydrologie (JOH!) ontmoeten we de helden achter onze hydrologische parameters, functies en theorieën. Tijdens JOH! bezoeken we bedrijven in de watersector en discussiëren we (informeel) over het verleden, heden en toekomst van de hydrologie in Nederland. Op 22 februari vond de eerste JOH! plaats bij Acacia Water met emeritus hoogleraar Hydrologie en Hydrogeologie Co de Vries van de VU Amsterdam. Co de Vries is onder andere schrijver van het boek “Inleiding tot de hydrologie van Nederland” en bekend bij oud-studenten om de vele inspirerende practica

 … lees verder
Gehele artikel lezen? Login of word lid