Stromingen 1998
Filter op nummer

Inhoudsopgave / / 1998 - 4

Inhoudsopgave 1998-4

Lees artikel
Redactioneel / Harry Boukes / 1998 - 4

School

Lees artikel
Artikel / C.R. Meinardi, G.A.P.H van den Eertwegh, C.G.J. Schotten / 1998 - 4

Grondwateraanvulling en oppervlakkige afstroming in Nederland Deel 2: De ontwatering van de kleigronden

Onderzoek op 19 boerderijen in het zeekleigebied aan het water dat door drainbuizen wordt afgevoerd, leverde gegevens op over de hydrologische eigenschappen van de bodem. GeofYsisch onderzoek gaf aan dat de afvoer van het neerslagoverschot plaats vond in een zoete toplaag van 2 tot 4 m dik als de dikte van de afdekkende kleilaag meer is dan 4 m. Bij een geringere dikte werd het grondwater in de zandige lagen eronder aangevuld zodanig dat ruwweg de helft van het neerslagoverschot doordringt tot een diepte van ongeveer 10 tot 20 m in gevallen dat het kleidek minder dan 1 m dik is. Onderzoek naar de mogelijke bronnen van drinkwater in de Over-Betuwe toonde aan dat het grondwater in de aquifers onder de afdekkende kleilaag vrijwel volledig uit rivierwater bestond dat in omringende gebieden in de bodem is geïnfiltreerd. Grondwatermodellering voor benedenstroomse kleigebieden leverde op dat vertikale stijghoogteverschillen, als gevolg van verschillen in polderpeil of van onttrekkingen, een aanvulling veroorzaken van het grondwater in de onder het kleidek liggende aquifer. Met een GIS samengestelde kaarten van het neerslagoverschot, de grondwateraanvulling en de oppervlakkige afvoer voor heel Nederland zijn opgenomen in begeleidende publicaties over de zand- en veengebieden.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / kees Maas / 1998 - 4

Over grondwatergetijden

De bestaande formules voor grondwatergetijden hebben elk hun eigen beperkt geldigheidstraject. Omdat de beperkingen geformuleerd zijn in termen van bodemconstanten die je van te voren gewoonlijk niet kent, en die je uit een conventioneel getijdenonderzoek ook niet te weten komt, is het lastig om in een concrete situatie de juiste formule te kiezen. Bovendien blijken de formules gezamenlijk niet alle Nederlandse omstandigheden af te dekken. In dit artikel presenteer ik een nieuwe formule, die dat wel doet. Hij incorporeert de bestaande formules, zodat ook het probleem van het kiezen van de juiste formule komt te vervallen. Overigens beperkt de nieuwe formule zich - net als de reeds bestaande - tot één watervoerende laag.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / G.A. Bruggeman / 1998 - 4

Verrassende uitkomsten in stromingen: Deel 1

De wiskundige theorie van de grondwaterstroming leidt nu en dan tot uitkomsten die opvallen door hun eenvoud of anderszins door hun bijzondere structuur, of ook wel omdat ze lijken te spotten met ons hydrologische gevoel. In een aantal artikelen wil ik er een paar aan de orde stellen die ik in de loop der jaren op het spoor kwam.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Theo Olsthoorn / 1998 - 4

Waarom zijn kD-waarden rond pompstations altijd hoger

Onder bovenstaande titel sneed De Lange (1996) een onderwerp aan dat gezien twee heftige reacties in dit blad de gemoederen behoorlijk bezig hield. Het onderwerp is intrigerend, omdat het zou impliceren dat pompproeven verkeerde informatie leveren en we er dus fundamenteel anders naar zouden moeten gaan kijken. Omdat ik aanvankelijk ook niet precies wist wat ik van het verschijnsel moest denken, heb ik het effect nu maar eens zelf onderzocht met een eenvoudig spreadsheet-model. Dit model, in Excel 97, is voor iedereen beschikbaar via e-mail

 … lees verder
Lees artikel
Essay / Geert van Wirdum / 1998 - 4

Opinie: Integraal waterbeheer en natuurdoelstellingen: Visie gevraagd

Lees artikel
Reactie & weerwoord / Gualbert Oude Essink, Wim de Lange, Hans van der Meij, Jan Hoogendoorn, Harry Boukes, Harm Janssen / 1998 - 4

Weerwoord op reactie 'Simuleren van 3D dichtheidsafhankelijke grondwaterstroming: MOCDENS3D', Reactie op 'verslag NAGROM gebruikersdag', Reactie op 'Hatsie-KD Waterscheiding als modelrand'

Lees artikel
Hatsi-KD / Kees Maas / 1998 - 4

Hatsi-kD 30 tm 32: Anisotropie

Lees artikel
Boekbespreking / Harry Boukes; Michael van der Valk; Ton Garritsen / 1998 - 4

Meerdere boekbesprekingen

'Moisture variability resulting from water repellency in Dutch soils', 'Flow and transport in water repellent sandy soils', 'Hydrology, Water Resources and Ecology in Headwaters', 'Field Hydrogeology', 'National water management and the value of nature'

 … lees verder
Lees artikel
Overig / Harry Boukes / 1998 - 4

Software: MiRaS BST Office

Lees artikel
Overig / Tiny Mulder / 1998 - 4

Waterdicht

Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1998 - 3

Inhoudsopgave 1998-3

Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1998 - 3

Inhoudsopgave 1998-3

Lees artikel
Redactioneel / Harry Boukes / 1998 - 3

Redactioneel

Lees artikel
Artikel / Marc F.P. Bierkens & Dennis J.J. Walvoort / 1998 - 3

Eenvoudige stochastische modellen voor grondwaterstandsfluctuaties Deel 2: Gecombineerd bodem-grondwatermodel met stochastische invoer

De modelcoëfficiënten van een tijdreeksmodel voor een grondwaterstandsreeks zijn af te leiden uit de geohydrologische parameters van het desbetreffende gebied.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / C.R. Meinardi, C.G.J. Schotten & J.J. de Vries / 1998 - 3

Grondwateraanvulling en oppervlakkige afstroming in Nederland Langjaarlijkse gemiddelden voor de zand- en leemgebieden

Langjaarlijkse gemiddelden van het neerslagoverschot en de aanvulling van het grondwater in Nederland zijn onderzocht met behulp van metingen van de tritium-concentraties. De resultaten voor situaties met een zandige bodem kwamen overeen met de benadering van de werkelijke gewasverdamping op basis van meteorologische gegevens, gewasfactoren en een schatting van mogelijke reducties van de verdamping volgens de HELP-methode. In bepaalde gevallen bleek de aanvulling van het grondwater aanzienlijk lager te zijn dan het neerslagoverschot. Het overschot moet oppervlakkig worden afgevoerd door stroming over het maaiveld of een tussenstroming, soms in combinatie met buisdrainage. De hoeveelheid van de oppervlakkige afvoer is gerelateerd aan de grondwaterstand (kwel) enlof aan de aanwezigheid van slechtdoorlatende lagen in de ondiepe bodem. Voor gebieden met een natuurlijke vegetatie is tevens gebruik gemaakt van hydrochemische beschouwingen om een relatie te leggen tussen het neerslagoverschot en meteorologische factoren. De verschillende gegevens zijn nader uitgewerkt met behulp van Geografische Informatie Systemen hetgeen een kaart opleverde van het neerslagoverschot voor heel Nederland. Kaarten van de grondwateraanvulling en van de oppervlakkige afvoer worden gegeven in aansluitende publicaties over de klei- en veengebieden.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / / 1998 - 3

Op Verdrogingskaart van Nederland valt nauwelijks peil te trekken

De nieuwe Verdrogingskaart van Nederland is een produkt dat altijd op een warme politieke belangstelling mag rekenen. De samenstellers RIZA en RNM hebben echter grote moeite om tot een coherent landelijk beeld te komen. Opvattingen en werkwijzen van de prouincies blijven op principiële punten verschillen. Waar en in welke mate de Nederlandse natuur precies is verdroogd is letterlijk giswerk, hoe betrouwbaar de kaart ook oogt. \

 … lees verder
Lees artikel
Essay / René Didde / 1998 - 3

Op Verdrogingskaart van Nederlandvalt nauwelijks peil te trekken

De nieuwe Verdrogingskaart van Nederland is een produkt dat altijd op een warme politieke belangstelling mag rekenen. De samenstellers RIZA en RNM hebben echter grote moeite om tot een coherent landelijk beeld te komen. Opvattingen en werkwijzen van de provincies blijven op principiële punten verschillen. Waar en in welke mate de Nederlandse natuur precies is verdroogd is letterlijk giswerk, hoe betrouwbaar de kaart ook oogt.

 … lees verder
Lees artikel
Essay / J.H. Kop / 1998 - 3

Opinie: De kostelijke verdrogingsbestrijding in Nederland, Tijd voor bezinning

Lees artikel
Reactie & weerwoord / Harry Boukes / 1998 - 3

Reactie en Weerwoord: 'Geohydrologisch raadsel'

Lees artikel
Verslag / Harry Boukes / 1998 - 3

Bijeenkomsten: 'Symposiumverslag NAGROM-gebruikersdag'

Lees artikel
Hatsi-KD / Kees Maas / 1998 - 3

Hatsi-kD 29: Waterscheidingen en modelranden

Lees artikel
Boekbespreking / Michael R. van der Valk / 1998 - 3

Meerdere boekbesprekingen

'Geographical Information Systems in Hydrology', 'Applied Principles of Hydrology', 'Global Hydrology Processes, resources and environmental management'

 … lees verder
Lees artikel
Overig / Harry Boukes / 1998 - 3

Waterdicht

Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1998 - 2

Inhoudsopgave 1998-2

Lees artikel
Redactioneel / Harry Boukes / 1998 - 2

Vooruitgang

Lees artikel
Artikel / Hans Peter Broers, Eduard van Duffelen / 1998 - 2

De tri-verontreiniging bij Hilversum, een kwestie van DNAPL's

Stoffen als tri en per kunnen als zware, dichte vloeistof door meerfasenstroming in diepere aquifers binnendringen. Stoffen met deze eigenschappen worden DNAPLS genoemd. Voor de tri-verontreiniging waarmee waterleidingbedrijven in de omgeving van Hilversum sinds 1977 kampen is nagegaan of de aanwezigheid van pure tri in de ondergrond als bron van de problemen fungeert. Op grond van concentratiegegevens uit de grondwatermeetnetten en uit de interceptieputten is aannemelijk gemaakt dat dit inderdaad het geval is en dat de verontreinigingsbron tot een diepte van 50 m is weggezakt. Uit reacties van het concentratieverloop op veranderingen in de grondwaterstromingsrichting kon de positie van de ondergrondse bron beter worden geschat. Het verdient aanbeveling in het grondwaterbeschermingsbeleid speciale aandacht te besteden aan het verspreidingsgedrag van DNAPL's.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Marc Bierkens / 1998 - 2

Eenvoudige stochastische modellen voor grondwaterstandsfluctuaties Deel 1 : Een stochastische differentiaalvergelijking

In het kader van het onderzoek naar alternatieven voor grondwatertrappen zijn twee eenvoudige stochastische modellen ontwikkeld waarmee grondwaterstandsfluctuaties op een locutie kunnen worden beschreven. Als op de locutie slechts gedurende een korte periode grondwaterstanden gemeten zijn, kunnen de stochastische modellen gebruikt worden om een groot aantal langjarige reeksen van grondwaterstanden te simuleren. Deze kunnen veruolgens worden gebruikt voor het ontwerp van kunstwerken en het vaststellen van waterbeheer, eventueel aangevuld met een risico-analyse. Hierbij kan ook het effect van lokale ingrepen worden geanalyseerd. Het ligt in de bedoeling om de modellen te gaan gebruiken als basis voor tijd-ruimtemodellering van grondwaterstanden en het berekenen van gebiedsafioeren. De stochastische modellen worden beschreven in twee artikelen. In elk artikel wordt een model afgeleid en gevalideerd op twee locuties waar grondwaterstanden zijn waargenomen. In dit artikel wordt een model besproken dat geschikt wordt geacht voor ondiepe grondwaterstanden (Gt's I-V), terwijl het model in het tweede artikel bedoeld is voor diepere rondwaterstanden.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Diederik T. van der Molen, Roel Kruijne en E. Jan B. Uunk / 1998 - 2

Verwijdering van stikstof en fosfor door bufferstroken langs de Mosbeek

Bufferstroken worden genoemd als mogelijke gebiedsgerichte maatregel om de belasting van oppervlaktewater met meststoffen uit de landbouw te verminderen. In dit artikel wordt ingegaan op verschillende mogelijke vormen van bufferstroken en op processen die een rol spelen bij bufferstroken. Perspectieven voor bufferstroken zijn onderzocht middels veldmetingen nabij de Mosbeek in Noordoost-Twente. Op basis van metingen van de hydrologie en chemie in het grondwater is met behulp van een modelinstrumentarium nagegaan in hoeverre bufferstroken de belasting van de beek met stikstof en fosfor kunnen verminderen. De aanleg van een tien meter brede bufferstrook langs intensief bemeste gras- en maïspercelen levert een vermindering van de stikstofbelasting van 2% tot 28%. De vermindering voor fosfor bedraagt -6% tot 22%. De vermindering van de belasting door de bufferstrook wordt verklaard door een verkleining van het bemeste areaal, afvoer van stikstof en fosfor met gewas van de strook en denitrificatie van stikstof: Vermindering van de bemesting op de landbouwpercelen heeft een grotere invloed op de belasting van de beek dan de bufferstroken. De effectiviteit van bufferstroken voor fosfor neemt toe indien de fosfaatverzadigde bodem van de bufferstrook wordt vervangen door fosforarme grond en de zuurstofcondities goed zijn; de effectiviteit voor nitraat kan toenemen door verlenging van de verblijftijd van het water en zuurstofarme condities in de bufferstrook. Op basis van het onderzoek wordt geconcludeerd dat bufferstroken op de proeflocatie slechts een kleine bijdrage kunnen leveren aan de vermindering van de emissie van meststoffen naar de Mosbeek. De weliswaar geringe milieuhygiënische werking van de bufferstroken draagt toch bij aan de totale waarde van stroken langs beken, die tot dusver hoofdzakelijk gebaseerd was op ecologische en landschappelijke motieven.

 … lees verder
Lees artikel
Essay / Krijn Jan Provoost / 1998 - 2

Opinie: Grondwaterbeheer door waterschappen?

Lees artikel
Verslag / Michael R. van der Valk / 1998 - 2

Bijeenkomsten: 'Symposiumverslag Schlussveranstaltung Nationales Forschungsprogramm 31 - Klimaanderungen und Naturkatastrophen'

Lees artikel
Hatsi-KD / Kees Maas / 1998 - 2

Hatsi-kD: Operationeel beheer beregening in droge gebieden

Lees artikel
Boekbespreking / Michael van der Valk / 1998 - 2

Meerdere boekbesprekingen

'Tracer Studies and groundwater Recharge Assessment in the Eastern Fringe of the Botswana Kalahari: The LetlhakengBotlhapatlou Area', 'Recharge of Phreatic Aquifers in (Semi-) Arid Areas', 'Grondwater in Nederland'

 … lees verder
Lees artikel
Overig / Wim de Lange en Eric Broers / 1998 - 2

Brieven

Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1998 - 1

Inhoudsopgave 1998-1

Lees artikel
Redactioneel / Harry Boukes / 1998 - 1

Redactioneel: Quick

Lees artikel
Artikel / Ronald van de Vliet en Reinder Boekelman / 1998 - 1

Bepaling van de impulsrespons met behulp van tijdreeksanalyse

Een aanzet tot een nieuwe methode voor ecohydrologische effectvoorspelling en modelkalibratie

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Gualbert Oude Essink / 1998 - 1

3D dichtheidsafhankelijke grondwaterstroming MOCDENS3D

In dit artikel wordt een computercode gepresenteerd waarmee het mogelijk is om niet-stationaire 30 dichtheidsafhankelijke grondwaterstroming in grootschalige geohydrologische systemen te simuleren. Het betreft de bestaande MOC3D-code (Konikow e.a., 1996) die is aangepast voor dichtheidsverschillen: MOCDENS3D. Er wordt aangetoond dat de aanpassing van de grondwaterstromingsvergelijking eenvoudig is. Tevens worden in het kort twee problemen behandeld, waarbij de aandacht met name is gericht op de verplaatsing van het dichtheidsveld. Met andere woorden: de beweging van zoet, zout en brak grondwater wordt gesimuleerd.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Guido Bakema, Igor Jellema en Guus Willemsen / 1998 - 1

Berekening van door dichtheidsstroming beïnvloed stof- en of warmtetransport met HSTPD en HST3D

Het onderwerp dichtheidsstroming is reeds in een aantal artikelen in STROMINGEN aan de orde gekomen. Zo doet professor De Vries in de eerste uitgave van STROMINGEN op boeiende wijze verslag van de ontwikkeling van de theorie met betrekking tot de zoet-zout-problematiek en de grondwaterstroming met variabele dichtheid. Verder illustreert Olsthoorn in STROMINGEN 2 (1996), nummer 2 hoe een probleem met grondwaterstroming met variabele dichtheid kan worden vertaald in een probleem zonder dichtheidsverschillen door middel van stijghoogte- en randvoorwaarde-correcties op de grensvlakken. Deze creatieve methode maakt het mogelijk om dichtheidsstroming met een conventioneel grondwatermodel te berekenen. Een methode om zowel dichtheidsstrorning als het daardoor veroorzaakte stof- enlof warmtetransport te berekenen is een modellering met HST2D en HST3D. Dit artikel geef? een introductie van de achtergronden en toepassingsmogelijkheden van deze modellen.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / G.H.P. Arts, M. Maessen, T.C. Croese en A.F.M. Meuleman / 1998 - 1

Een kwantitatieve methode voor aquatisch-ecologische effectvoorspelling

In dit artikel wordt ingegaan op een kwantitatieve methode voor het bepalen van ecologische effecten van veranderingen in de oppervlaktewaterhuishouding (o.a. inlaat van rivierwater, verandering verhouding kwel lwegzijging). Dergelijke kwantitatieve methoden zijn thans nog schaars. De methode bestaat uit 3 stappen: 1 Berekeningen van de oppervlaktewaterkwaliteit met het model DUFLOW. ; 2 Vaststellen van tolerantieranges van plantengemeenschappen ten aanzien van waterkwaliteitsparameters; 3 Voorspellen van vegetaties van water- en oeverplanten. Op basis van een natuurwaarderingsschaal voor de vegetaties worden de effecten beoordeeld. Deze natuurwaarderingsschaal wordt in dit artikel niet gepresenteerd. De ontwikkelde methode kan onder meer worden toegepast in milieu-effectrapportages bij het beoordelen van de effecten van ingrepen in de waterhuishouding en effecten van (oever)grondwaterwinning.

 … lees verder
Lees artikel
Essay / Henk L.F. Saeijs / 1998 - 1

Opinie: Hoeveel Nederlanders moeten er eerst verdrinken

Met de hydrologie van de Rijn is het niet best gesteld. Het Rijnstroomgebied is met haar 185.000 km2 nummer 72 op de lijst van 's werelds grootste stroomgebieden. De Rijn is tegelijkertijd één van de waterrijkste rivieren, dankzij de combinatie van neerslag, smeltwater van gletsjers, en het waterbergend vermogen van het stroomgebied. Deze eeuw werd de hoofdstroom van de Rijn terwille van de scheepvaart met 25% tot 1.320 km ingekort. Grote delen van de rivier zijn nu genormaliseerd. Door deze ingrepen is een eventuele vloedgolf veel eerder benedenstrooms.

 … lees verder
Lees artikel
Verslag / Harry Boukes / 1998 - 1

Bijeenkomsten: 'Bronnenkeuze en waterwinning, een blik op de 2 l ste eeuw', 'Vakantiecursus drinkwatervoorziening'

Lees artikel
Hatsi-KD / Kees Maas / 1998 - 1

Hatsi-kD 27 tm 28: Er gaan drie kabinetsperioden overheen voordat wetenschappelijke argumenten beleidsmatig geaccepteerd worden

Vuistregels in de hydrologie

 … lees verder
Lees artikel
Boekbespreking / Michael van der Valk / 1998 - 1

Meerdere boekbesprekingen

Fluid Physics in Geology: An Introduction to Fluid Motions on Earth's Surface and Within lts Crust, David Jon Furbish; Oxford University Press, 1997, 476 pagina's, gebonden, ISBN 0-1 9-507701 -6,

 … lees verder
Lees artikel
Overig / Harry Boukes / 1998 - 1

Waterdicht

Poëziebespreking rond water

 … lees verder
Lees artikel