Stromingen 1999
Filter op nummer

Inhoudsopgave / / 1999 - 4

Inhoudsopgave 1999-4

Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1999 - 4

Inhoudsopgave 1999-4

Lees artikel
Redactioneel / Harry Boukes / 1999 - 4

Millennium

Lees artikel
Artikel / Theo Olsthorn en Frank van Pruissen / 1999 - 4

Het effect van ontzanding op de wegzijging in de omgeving

Bij het hydrologische modelonderzoek naar de gevolgen van een eventuele ontzanding van de Loenderveense plas stuitten we op een op het eerste gezicht vreemde modeluitkomst. Het bleek namelijk dat bij verwijdering van de weerstand van de bodem van de Loenderveense plas de lek van de aangrenzende plas, De Vuntus, afnam, dit terwijl het peil in De Vuntus hoger was dan dat van de Loenderveense plas. Dit was tegengesteld aan de verwachting. Immers verwijdering van de bodemweerstand van een aangrenzende plas met lager peil is zoiets als 'de stop eruit trekken', met als logisch gevolg dat de hogere plas 'leegloopt'. Het duurde even voor we door hadden hoe dit in elkaar steekt. Het fenomeen bleek te worden veroorzaakt door het samenspel met andere plassen in de naaste omgeving die juist een lager peil hebben dan de Loenderveense plas. Deze andere plassen zijn de Wijde Blik en de Eerste Waterleidingplas met zijn lage bodemweerstand, die het westelijke deel vormt van de Loenderveense plassen.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Martin Knotters en Marc Bierkens / 1999 - 4

Hoe lang moet je de grondwaterstand meten om iets over de dynamiek te weten?

De grondwaterstand wordt op tal van plaatsen en om tal van redenen gevolgd in de tijd. Op die manier ontstaan tijdreeksen waaruit informatie over het dynamische gedrag van de grondwaterstand kan worden afgeleid, als die reeksen tenminste langgenoeg zijn. Bij het inrichten en in stand houden van grondwatermeetnetten kan de vraag rijzen hoe lang je de grondwaterstand tenminste moet meten om de grondwaterstandsdynamiek te kunnen karakteriseren. In dit artikel zullen voor 51 locuties verspreid over het pleistocene deel van Nederland de responstijden voor de relatie tussen neerslagoverschot en grondwaterstand worden gegeven, alsmede beknopte bodemkundig-hydrologische beschrijvingen van deze locuties. De responstijden geven een idee van de minimale lengte van de reeks die nodig is om de relatie tussen neerslagoverschot en grondwaterstand goed te kunnen beschrijven. In de toekomst zou deze lijst kunnen worden uitgebreid en gedifferentieerd.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Hans Leenen / 1999 - 4

Modellering van niet-stationaire grondwaterstroming: vergten we iets?

Lees artikel
Reactie & weerwoord / Ronald van de Vliet, Marc Bierkens, Martin Knotters & Frans van Geer / 1999 - 4

Brieven, Reactie op 'Tijdreeksanalyse nu ook toepasbaar bij onregelmatige meetfrequenties'

Lees artikel
Reactie & weerwoord / Ronald van der Vliet. Marc Bierkens, Martin Knotters en Frans van Geer / 1999 - 4

Reactie en weerwoord op 'Tijdreeksanalyse nu ook toepasbaar bij onregelmatige meetfrequenties'

Lees artikel
Verslag / Theo Olsthorn en Harry Rolf. Michael van der Valk / 1999 - 4

Symposia: ModelCare99. 6e MicroFem-gebruikersdag

Lees artikel
Boekbespreking / Michael van der Valk & Koos Groen / 1999 - 4

Meerdere boekbesprekingen

Isotope Tracers in Catchment Hydrology', 'Environmental isotopes in Hydrogeology', 'Environmental impact of land use in rural regions' & 'Regionalization in Hydrology'

 … lees verder
Lees artikel
Boekbespreking / Michael van der Valk. Koos Groen. Harry Boukes. Michael van der Valk. Michael van der Valk / 1999 - 4

Meerdere boekbesprekingen

'Isotope Tracers in Catchment Hydrologie', 'Environmental isotopes in Hydrogeology', 'Environmental impact of land use in rural regions', 'Hydrological Sciences: Taking Stock and Looking Ahead. Regionalization in hydrology'

 … lees verder
Lees artikel
Waterdicht / / 1999 - 4

Waterdicht

Lees artikel
Waterdicht / Henk Vinkers / 1999 - 4

Water in de poezie van Ida Gerhardt

Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1999 - 3

Inhoudsopgave 1999-3

Lees artikel
Redactioneel / / 1999 - 3

Redactioneel

Lees artikel
Artikel / Caren Ramaker, Kees Maas, Kees van den Akker & Ton Garritsen / 1999 - 3

Respons van water in rivierplassen op een hoogwatergolf

De peildynamiek van ondiepe, van de rivier geïsoleerde plassen in uiterwaarden, in dit artikel aangeduid als rivierplassen, wordt voor een belangrijk deel bepaald door waterstanden op de rivier. Bij het passeren van een hoogwatergolf in de rivier die niet rechtstreeks tot ouerstroming leidt, in dit artikel aangeduid als een matig hoge hoogwatergolf; kan het peil in de rivierplas via het grondwater beïnvloed worden. De mate waarin dit gebeurt is afiankelijk van geografische, morfologische, bodemkundige en geohydrologische eigenschappen van de uiterwaard. In dit artikel wordt met behulp van analytische modellen voor de grondwaterstroming in uiterwaarden de grootte van de invloed van de rivier, via grondwaterstroming, op verschillende rivierplassen onderzocht. Met behulp van de wet van Darcy voor de grondwaterstroming en massabalansvergelijkingen over rivierplassen worden voor vijf verschillende schematisering van in Nederland voorkomende uiterwaarden analytische modellen opgesteld. Met deze modellen wordt nagegaan in hoeverre verschillende parameters de grondwaterstroming tussen de rivier en de rivierplas en daarmee samenhangend de waterstand en -kwaliteit in de rivierplas beïnvloeden.

 … lees verder
Lees artikel
Essay / N.D. van Egmond / 1999 - 3

Opinie 'Prioriteiten in hydrologisch onderzoek'

Lees artikel
Hatsi-KD / Kees Maas / 1999 - 3

Hatsi-kD 40 tm 42: Verdroging en wateroverlast

Lees artikel
Boekbespreking / Kees Maas, Michael van der Valk, Flip Witte / 1999 - 3

Meerdere boekbesprekingen

Groundwater Level Fluctuations', 'Fresh Water', 'Groundwater as a Geologic Agent', 'Eco-hydrology: Plants and water in terrestrial and aquatic environments', 'Groundwater and the environment: experience of Dutch research for central Russia'

 … lees verder
Lees artikel
Waterdicht / / 1999 - 3

Waterdicht

Lees artikel
Overig / Henk Weerts, E.P. Querner, Theo Olsthoorn / 1999 - 3

Brieven: 'Waarom zijn kD-waarden rond pompstations altijd hoger', reactie op 'verhalen van Meinardi e.a.: Grondwateraanvulling en oppervlakkige afstroming in Nederland, deel 1-3', 'Geen vernatting door verzoeting'

Lees artikel
Overig / / 1999 - 3

Het grondwatermodel als civieltechnisch gereedschap

Lees artikel
Overig / Martin Knotters & Marc F.P. Bierkens / 1999 - 3

Tijdreeksmodellen voor de grondwaterstand

Grondwaterstandsreeksen worden in Nederland vaak gemodelleerd met transfer-ruismodellen. Het aantrekkelijke van deze modellen is dat je alleen reeksen van grondwaterstanden,neerslagoverschotten en eventueel andere reeksen zoals onttrekkingscijfers nodig hebt. Sinds kort behoeven deze reeksen zelfs niet meer per se equidistant te zijn Transfer-ruismodellen kunnen dus worden opgesteld zonder dat er informatie over de bodemfysische eigenschappen van de grond nodig is, of informatie over regionale grondwaterfluxen en drainage of infiltratie. Transfer-ruismodellen hebben daarom ook een nadeel: je kunt er geen effecten van ingrepen in het hydrologische regime mee voorspellen, want er zitten geen fysische knoppen aan waar je aan kunt draaien; het zijn 'black boxJ-modellen. In dit artikel nemen we een kijkje in de 'black box' en kijken we of het niet toch mogelijk is om het effect van ingrepen te voorspellen met een transfer-ruismodel. Deze effecten kunnen dan worden uitgedrukt in termen van risico's - of kansen als je het positief benadert - want transfer-ruismodellen zijn immers stochastische modellen.

 … lees verder
Lees artikel
Overig / A.J Dolman, E.J. Moors & J.A. Elbers / 1999 - 3

Verdamping van kale grond in de winter

Traditioneel is door hydrologen en micrometeorologen aan verdamping in de zomer meer aandacht gegeven dan aan verdamping in de winter. Dit is te verklaren uit het grote belang dat de landbouw heeft bij het juist voorspellen van vochttekorten in de zomer in verband met mogelijke opbrengstdalingen. De winter is echter de belangrijkste periode voor aanvulling van grondwater. Bovendien bepaalt de hydrologische balans van de winter in hoge mate de voorjaarsgrondwaterstand, die weer grote invloed heeft op het mogelijke voorkomen van plantensoorten in de natuur. Daarnaast geven berekeningen met regionale hydrologische modellen in de winter vaak een te hoge afvoer te zien. Een van de mogelijke redenen hiervoor is dat de verdamping tGdens de winterperiode onderschat wordt.

 … lees verder
Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1999 - 2

Inhoudsopgave

Lees artikel
Redactioneel / / 1999 - 2

Redactioneel

Lees artikel
Artikel / R.B.J. Hemel, R.J. Stuurman / 1999 - 2

Kalk en kwel. Calciumrijke kwel en de verbreiding en genese van kalkrijke sedimenten in de Centrale Slenk

Lees artikel
Artikel / M.F.P. Bierkens, M. Knotters, F.C. van Geer / 1999 - 2

Tijdreeksanalyse nu ook toepasbaar bij onregelmatige meetfrequenties

Een belangrijke eis voor de toepassing van tijdreeksanalyse op hydrologische reeksen is dat deze zijn gemeten met een regelmatige frequentie. Deze meetfrequentie is meteen ook beperkend voor de minimale tijdstap waarmee de tijdreeksmodellen kunnen rekenen. Dit artikel beschrijfi een methode om een bepaalde klasse van tijdreeksmodellen, de zogenaamde transfer-ruismodellen (TR-modellen), toe te passen op reeksen die met een te lage of onregelmatige frequentie zijn gemeten. Op deze wijze kunnen hydrologische tijdreeksen worden verdicht en verlengd en kunnen gaten in deze reeksen worden opgevuld. Bijvoorbeeld: voor een locutie waar gedurende een aan aantal jaren op onregelmatige tijdstippen, soms met gaten van maanden, de stijghoogte van het grondwater is gemeten, kan'op deze wijze een langjarige reeks van dagelijkse stijghoogten worden gegenereerd. Voorwaarde is dan wel dat de belangrijkste invoervariabele van het TR-model - dit is meestal het neerslagoverschot - gedurende dezelfde langjarige periode op dagbasis is gemeten.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / C. van den Akker / 1999 - 2

Vernatting door verzoeting

In de afgelopen jaren werd langs de binnenduinrand in Zuid- en Noord-Holland vernatting geconstateerd. Ook op grotere afstand van de duinen, tot op enkele kilometers, werd door tuinders en bollenkwekers geklaagd over vernatting van hun landerijen. Dit proces van vernatting is, naar zeggen van de kwekers, al sinds vijftien of twintig jaar gaande. De vernatting wordt gezien als een mogelijke oorzaak van opgetreden gewasschade. Op luchtfoto's is de schade, door verkleuring van het gewas, herkenbaar aanwezig. De schade neemt een dusdanige omvang aan dat om een aantal redenen onderzoek naar de oorzaak van de vernattingsschade gewenst is. In de eerste plaats is er uiteraard de belangrijke vraag wie of wat de problematiek veroorzaakt. Daarnaast is het belangrijk de onderliggende processen te kennen zodat, indien dat gewenst wordt geacht, gericht ingegrepen kan worden. Uiteraard is daarna de schuldvraag relevant in verband met eventuele financiële claims. In dit artikel zal worden ingegaan op enkele aspecten van de hydrologische situatie die mogelijkerwijs kunnen bijdragen aan het begrijpen van lokale hydrologische processen. Wellicht dat hiermee een plausibele verklaring kan worden gegeven van de door de kwekers gesignaleerde vernatting. In dit artikel wordt alleen een hydrologisch proces toegelicht. Er is geen gebruik gemaakt van meetgegevens ter plaatse van de problematiek. De gebruikte parameterwaarden en schematisatie van de werkelijkheid zijn gebaseerd op de hydrologische ervaring van de auteur. Het artikel is daarmee dan ook bedoeld om een discussie over de ), problematiek los te maken, waarbij in een later stadium het gebruik van goede meet- en onderzoekgegevens noodzakelijk is om een stevige kwantitatieve onderbouwing te geven.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / G.A. Bruggeman / 1999 - 2

Verrassende uitkomsten in stromingen. Deel 2

De wiskundige theorie van de grondwaterstroming biedt nu en dan uitkomsten die opvallen door hun eenvoud of anderszins door hun bijzonder structuur, of ook wel omdat ze lijken te spotten met ons hydrologische gevoel. In een aantal artikelen wil ik er een paar aan de orde stellen die ik in de loop der jaren op het spoor kwam. Dit keer onverwachte uitkomsten in grond met bepaalde heterogeniteiten.

 … lees verder
Lees artikel
Essay / Theo Olsthoorn / 1999 - 2

Een hydroloog moet kunnen rekenen!

Lees artikel
Reactie & weerwoord / Theo Olsthoorn, Philip Nienhuis, Tony Kok & Bert Sman / 1999 - 2

Brieven, Reactie op 'Analyse van pompproeven met onvolkomen putten in verticaal heterogene pakketten op basis van meerlagenstroming'

Lees artikel
Verslag / Michael R. van der Valk & Hurry Boukes / 1999 - 2

Symposia: 'Eutrofiëring van kwelafhankelijke ecosystemen via vervuild grondwater', 'Beslissen in de dagelijkse waterbeheersing: het hoe en waarom van een Beslissingsondersteunend Systeem (BOS)'

Lees artikel
Hatsi-KD / Michael R. van der Valk / 1999 - 2

Hatsi-kD 36 tm 39: Het verloop van de stijghoogte is meestal convex & Er zijn meer infiltratiegebieden dan kwelgebieden

Lees artikel
Boekbespreking / Co de Vries, Michael R. van der Valk, Flip Witte / 1999 - 2

Meerdere boekbesprekingen

'Water in the Netherlands', 'Palaeohydrology and Environmental Change', 'Tracing Technique in Geohydrology', 'Elements of Physical Hydrology', 'Ecohydrological basis for coastal zone management', 'Een gat in mijn emmer'

 … lees verder
Lees artikel
Overig / Harry Boukes / 1999 - 2

Waterdicht

Lees artikel
Overig / Theo Olsthoorn, Philip Nienhuis, Tony Kok & Bert Sman / 1999 - 2

Reactie en weerwoord op: 'Analyse van pompproeven met onvolkomen putten in verticaal heterogene pakketten op basis van meerlagenstroming'

Lees artikel
Overig / / 1999 - 2

Waterdicht

Lees artikel
Inhoudsopgave / / 1999 - 1

Inhoudsopgave

Lees artikel
Redactioneel / / 1999 - 1

Redactioneel

Lees artikel
Artikel / C.R. Meinardi, C.G.J. Schotten / 1999 - 1

Grondwateraanvulling en oppervlakkige afstroming in Nederland. Deel 3: De afwatering van veengebieden

Gebieden met veenbodems zijn ontstaan in een overgangszone tussen de zandgronden en de relatief hoog gelegen kuststreken. Het gevormde veen is gewonnen en de overblijvende plassen zijn later drooggemalen. Niet ontgonnen veengebieden liggen nu als hoge zones tussen diepe droogmakerijen. Veen ontstond ook in zandgebieden als de bodem slecht doorlatend was en de afvoer via het oppervlaktewater onvoldoende. De hoogveengebieden zijn afgegraven zodat de zandige bodem weer voor de dag kwam. Uit bepalingen aan de natuurlijize isotopen pH, 3H en 180) in het grondwater van huidige veengebieden blijkt dat de evapotranspiratiegroot is en deels bestaat uit open water verdamping zodat de aanvulling van het grondwater relatief klein is. De aanvulling in veenkoloniale gebieden is vergelijkbaar met die van volledig zandige bodems. De concentraties aan isotopen in Laag-Nederland met een venige bodem geven aan dat het grondwater in de zandige aquifers eronder wordt aangevuld door lokaal water als in de verticaal verschillen in stijghoogte zijn ontstaan. In veel gevallen heeft deze aanvulling een relatief constante waarde van ca. 50 mmljaar door een geringe variatie in de hydrologische randvoorwaarden. De rest van het neerslagoverschot wordt vooral in de wintermaanden oppervlakkig afgevoerd. Uitwerking van de beschikbare gegevens met GIS leverde kaarten op van de grondwateraanvulling en de oppervlakkige afvoer in Nederland. Beschouwingen over de ontwatering van zand- en kleigebieden zijn opgenomen in begeleidende publicaties.

 … lees verder
Lees artikel
Artikel / Ph. Nienhuis, T. Kok, B. Sman / 1999 - 1

Analyse van pompproeven met onvolkomen putfilters in verticaal heterogene pakketten op basis van meerlagenstroming

Lees artikel
Artikel / L.W. Dekker / 1999 - 1

Moldrainage in klei- en veengronden. Waterafvoer door preferente stroming via kunstmatige scheuren en gangen

De eerste stap naar sleufloze drainage was de invoering van de moldrainage. Deze methode werd al op het einde van de lBe eeuw in Engeland toegepast. Bij moldrainage worden met een molploeg, die voorzien is van een verticaal mes en een kogel, gangen in de grond getrokken voor de afvoer van water. Spoedig na de ~ngelseu itvinding vond deze methode ook toepassing in kleigronden in Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland. Op het vasteland van Europa, inclusief ons land, kwam de aanleg van moldrainage in landbouwgronden veel later, namelijk pas in 1925, uitgebreid op gang. Tegenwoordig past men moldrainage in combinatie met buizendrainage nog volop toe in slechtdoorlatende kleigronden in Engeland, Wales en Ierland. De scheuren die de molploeg in de klei maakt, zorgen voor de afvoer van water naar de molgangen. Lichtere gronden en kleigronden van wisselende samenstelling zijn niet geschikt voor moldrainage, omdat de molgangen zeer snel instorten. Sinds de jaren dertig hebben diverse onderzoekers experimenten uitgevoerd om de molgangen te verstevigen en van buizen te voorzien. Een opeenvolging van experimenten leidde uiteindelijk tot de ontwikkeling van de sleufloze drainage met ribbelbuis.

 … lees verder
Lees artikel
Essay / A.A.L. van Kessel / 1999 - 1

Opinie Verdroging: Hoe ga ik er wat aan doen?

Lees artikel
Reactie & weerwoord / Titus Visser, Mark Bakker / 1999 - 1

Brieven: 'Watersystemen; duurzaam, veerkrachtig en natuurlijk.', Reactie op 'HatsiKD vuistregels 30 en 33'

Lees artikel
Verslag / H. ten Kate / 1999 - 1

Verslag cursus SWAP

Lees artikel
Hatsi-KD / Kees Maas / 1999 - 1

Hatsi-kD 34 tm 35: De helling van een scherp grensvlak

Lees artikel
Boekbespreking / Co de Vries, Kees Maas, Bart Goes & Nicko Straathof / 1999 - 1

Meerdere boekbesprekingen

Groundwater in Geologic Processes', 'Unsaturated Zone Hydrology for Scientists and Engineers', 'Groundwater modelling: calibration and the use of spreadsheets', 'A Manual of Field Hydrogeology', 'A Mathematical Primer on Groundwater Flow'

 … lees verder
Lees artikel
Overig / Harry Boukes / 1999 - 1

Waterdicht

Lees artikel
Overig / / 1999 - 1

Nederlandse Hydrologie-prijs

Lees artikel
Overig / / 1999 - 1

Waterdicht

Lees artikel